Jest to podatek roczny, bezpośredni a niekiedy także majątkowy jeżeli pies przedstawia jakąś większą wartość.

1. Podmiot:
Zakres podmiotowy podatku od posiadania psów jest maksymalnie wąski. Obowiązek podatkowy dotyczący podatku od posiadania psów ciąży tylko na osobach fizycznych posiadających psy. W założeniu to podatek, który ma obciążać osoby posiadające jednego lub kilka psów, ale obowiązek podatkowy ciąży także na osobie fizycznej która posiada wiele psów z racji np. prowadzenia schroniska dla psów, czy hodowli psów. Osoby takie powinny się zgłosić o zwolnienie do rady gminy.

2. Przedmiot:
Posiadanie psów.
3. Podstawa opodatkowania:
Ilość posiadanych psów.
4. Stawka:

Stawka w podatku od posiadania psów jest stawką roczną, kwotową, najczęściej niezmienną ale zdarzają się gminy, gdzie stawka jest rosnąca progresywnie (zwiększa się wraz z ilością psów). W ustawie określona jest stawka maksymalna, której rada gminy nie może przekroczyć. Rada gminy ustala wysokość stawek podatku od posiadania psów, z tym że podatek od jednego psa nie może przekraczać 37,19 zł rocznie (w 2002 r.)

5. Obowiązek podatkowy:
Generalnie nie ma znaczenia, kiedy zgłosimy posiadanie, ale obowiązek podatkowy powstaje od momentu wejścia w posiadanie. Powstanie obowiązku nie jest jednak zbyt jasne.

6. Warunki płatności:

Ustawodawca pozostawia ustalenie warunków płatności w gestii rady gminy.
Rada gminy:
· określa zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności tego podatku,
· zarządza pobór podatku od posiadania psów w drodze inkasa oraz określa inkasentów i wysokość wynagrodzenia za inkaso (najczęściej to sołtys albo administracja osiedla).
We Wrocławiu np. podatek ten jest płatny jednorazowo do 31 XII za dany rok.
Jest to podatek pomyślany tak, że podatnik sam podatek oblicza (mnożąc stawkę przez ilość posiadanych psów) i wpłaca do inkasenta (który podatku nie oblicza).

7. Wyłączenia, zwolnienia, ulgi:
Wyłączeń nie ma.
Zwolnienia:
Podatku od posiadania psów nie pobiera się:
1) pod warunkiem wzajemności – od członków personelu przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych oraz innych osób zrównanych z nimi na podstawie ustaw, umów lub zwyczajów międzynarodowych, jeżeli nie są obywatelami polskimi i nie mają miejsca pobytu stałego na terytorium RP,
2) z tytułu posiadania psów będących pomocą dla osób kalekich (niewidomych, głuchoniemych, niedołężnych),
3) od osób w wieku powyżej 70 lat prowadzących samodzielnie gospodarstwo domowe – od jednego psa,
4) z tytułu posiadania psów utrzymywanych w celu pilnowania gospodarstw rolnych – po dwa na każde gospodarstwo.
Rada gminy może zwolnić mieszkańców gminy z podatku od posiadania psów albo wprowadzić inne zwolnienia. Ustawodawca dopuszcza zwolnienie wszystkich podatników w gminie, co nie powoduje jednak, iż jest to podatek fakultatywny (jest obowiązek, bo nie jest to wyłączenie, ale zwolnienie). Raczej się tego w praktyce nie robi, choć można sobie wyobrazić sytuacje, gdy wpływy z tego podatku są mniejsze od wydatków ponoszonych przez gminę.

Ulg nie ma w ustawie, ale mogą je wprowadzać rady gmin (np. we Wrocławiu emeryci płacą 50% należności).